Het spook van het communalisme. en dan ben ik niet cynisch zoals Marx en Engels dat wel waren, maar dan meen ik het serieus.

WE zijn inmiddels in de bergen, en tegelijk ook in de wolken. Op zo'n 2240 meter boven het gemiddelde zeenivo hebben we een heerlijke plek gevonden om te wandelen en te genieten van frisse lucht. De fantastische uitzichten worden zo nu en dan slechts verstoord door laaghangende bewolking. Dat betekent hier dat je dan ook zelf midden in de wolken staat. Van veraf is zoiets een fantastisch gezicht: dikke wolken die traag over een berg heenkruipen.
Het is hier inderdaad rustiger dan in de grote steden, en dat bevalt ook. Toch heeft Kodaikanal een zekere grootsteedse mentaliteit. Dat ligt enerzijds ongetwijfeld aan de hoeveelheid toeristen, maar zeker ook aan een gerenommeerde priveschool die hier is gesitueerd. Al met al een heerlijke plek om een paar dagen te blijven.

Koeien zijn hier natuurlijk ook, net als overal in India. En hoewel hun status misschien iets minder is dan enkele tientallen jaren geleden -als ze in de weg staan dan worden ze met een paar stokslagen tot doorlopen gemaand- heilig zijn ze nog steeds.
Dat bleek maar weer eens toen een historicus het onlangs waagde een boek te publiceren waarin hij na grondige studie tot de conclusie kwam dat 'in den beginne' de koe zeker geen heilig dier was. Boeddha zelf zou regelmatig een stukje rundvlees hebben gegeten, en tot aan nu toe zijn er talloze gemeenschappen in India die 'gewoon' rundvlees eten.
De man wordt met de dood bedreigd.

Leuk en aardig allemaal David, maar moet je dan meteen spoken gaan zien?
Wel als je bedenkt dat de grootste partij, de BJP, begin jaren 80 nog gepoogd heeft een slachtverbod op runderen te doen laten invoeren. En dan niet vanuit veganistisch/vegetarisch perspectief, maar om politieke redenen. Van recenter datum -die discussie woedt namelijk nu- zijn de pogingen van diezelfde partij om de geschiedenis te vervalsen. De minister van Onderwijs is namelijk voornemens de geschiedenisboekjes (die centraal worden opgesteld) volledig te herzien. Een van de onderwerpen is het eten van rundvlees: dat is met terugwerkende kracht nooit gebeurt. Een ander iets is welke groep van mensen hier het eerst was.
De 'heersende' -en door de wetenschappelijke wereld meest ondersteunde versie- gaat ervan uit dat de Dravidians in het zuiden waren, en later werden verdrongen door de Aryans. De Aryans waren rondtrekkende volkeren die dus vanuit het noorden naar beneden afzakten.
De BJP is het daar niet helemaal mee eens en stelt dat de Aryans altijd al hier waren, en dat ze zeker geen rondtrekkende boeren waren. Het verhaal gaat natuurlijk veel verder, maar dat gaat nu te ver.

Waarom is dat nu allemaal zo onrustbarend? Wel, volgens mij -en ik heb dan vrijwel alle partijen van India achter me- omdat achter deze voorstellen de 'geheime agenda' van de RSS moet worden gezien.

De RSS is een nationalistische Hindubeweging die in de loop van haar bestaan voor allerlei soorten van haat en geweld heeft getekend. De Moordenares van Mahatma Gandhi was bijvoorbeeld een aanghanger van de RSS, en bij de verschillende rellen rondom het sluiten, openen of afbreken van tempels en moskeeen hebben vooraanstaande RSSers ook altijd een grote rol gespeeld. De laatste grote rellen dateren van december 1991. In Mumbai duurden de rellen een maand lang, er vielen 900 doden en zo'n 2500 gewonden.

Waarom wordt zo'n beweging dan niet verboden? Wat is dat eigenlijk voor beweging? Tsja. Daarvoor is een kort verhaaltje eigenlijk niet genoeg, maar ik zal het toch proberen.
Gandhi was, zoals bekend, een vredelievend mens. Daarnaast was hij er ook van overtuigd dat religie een persoonlijke aangelegenheid was, en dat politiek en religie strikt gescheiden moesten zijn. Hij pleitte daarom voor secularisme.
Nehru, zijn vriend en eerste Minister-President van India was dat ook van mening en in de Grondwet van India (waarvoor Nehru de grote lijnen op papier zette) staat dan ook dat India een seculiere staat is.
Zoals we allemaal weten is het Hinduïsme een godsdienst, en in India de grootste godsdienst. Elke godsdienst kent fanatieke en minder fanatieke aanhangers, en laten we zeggen dat de meest fanatieke aanhangers van het Hindu geloof zich hebben verenigd in de RSS.
Secularisme is voor hun een vloekwoord, omdat ze vinden dat India moet worden ingericht volgens de Hindu'wetten'. Geen runderen slachten, een 'andere' kijk op de geschiedenis en op basis van het communalisme.

Communalisme is de leer dat India is opgebouwd uit verschillende gemeenschappen die in principe niet samen kunnen gaan. 'Oplossing' is dat één leer dominant is en dat de anderen opsodemieteren of assimileren. Dat begint alweer een beetje bekend te klinken, zou ik zo zeggen. Het is dan ook niet voor niets dat het communalisme ook wel 'de Indiase variant van het fascisme' wordt genoemd.

Na de moord op Gandhi was communalisme een vies woord en de werd de RSS verboden. Nehru -in hart en nieren sociaal-democraat- was echter principieel tegen het verbieden van groepen en nadat de RSS een verklaring ondertekende (waarin onder meer werd gezegd dat de RSS zich niet met de politiek zou bemoeien en zich uitsluitend zou toeleggen op 'culturele' aktiviteiten) mochten ze weer verder.

Niks aan de hand zou je dus zeggen: varkentje gewassen en de put gedempt voordat het kalf(!) verdronken is.
Ja en nee. In de meest strikte zin doet de RSS niet aan politiek. Het blijft echter een invloedrijke beweging achter de schermen. Vooral de BJP en de Siv Shena (een lokale partij in Maharastra met leuzen als 'Maharastra voor de Maharastranen') zijn nauw verbonden met de RSS, en doen ook uitspraken die neigen naar communalisme. Ze zullen echter nooit toegeven dat ze 'communalistisch' zijn: dat mag namelijk niet volgens de grondwet.

De grondwet veranderen, dat gaat niet zomaar. Het hooggerechtshof heeft namelijk bepaalt dat de Grondwet een 'basic structure' kent die niet verandert kan worden. Dat gaat heel ver natuurlijk, en er wordt nog wel over gedebatteerd wat nu precies wel en wat niet onder die 'basic structure' valt. Het seculiere karakter van India valt er in ieder geval wel onder.

Even een zijstap: in de grondwet staan ook bepalingen die de laagste kasten moeten beschermen. Zo wordt een percentage zetels in vertegenwoordigende lichamen gereserveerd, en worden ook plekken vrijgehouden op universiteiten en de overheid.
Het werkt niet altijd, en de BJP vindt eigenlijk dat het maar eens afgelopen moet zijn. In een discussieprogramma werd me duidelijk waarom: de BJP is van mening dat al die gereserveerde plekken de 'goede' Indiërs naar het buitenland jaagt.
De discussie ging trouwens over de uitspraak van de regering dat discriminatie op grond van kaste geen item kon zijn op de komende VN conferentie over rascisme. De regering stelt zich op het standpunt dat er genoeg beleid is om dat tegen te gaan, en dat het dus geen item is dat in die zin aandacht behoeft. De tegenstanders ontkennen niet dat er geen beleid is, maar benadrukken wel dat er veel te weinig gebeurt.
De oppositie, onder leiding van Sonia Gandhi (inderdaad familie van...) van de Congresspartij heeft vanwege de pogingen van de BJP de 'voordelen' voor de laagste kasten te verminderen afgelopen zondag een massale demonstratie gehouden. Daarin werd de regering opgeroepen op te stappen omdat ze gefaald heeft in het anti-armoede beleid.

De regering blijft natuurlijk lekker zitten, en ondanks het feit dat de BJP en de Siv Shena om de haverklap ruzie hebben wat misschien tot een breuk kan leiden, ze zit nog stevig ook. Hier wordt namelijk een aantal keer per kabinetsperiode van portefeuille gewisseld, en dan wordt ook meteen even gekeken welke partij wel of niet in de coalitie past. Binnenkort staat dat weer te gebeuren en er staan voldoende vervangers klaar om eventuele leeggevallen plekken in te vullen.
Mocht het echt spaak lopen, dan komt er een andere regering, zoveel staat al vast. In India geldt geen 'premierbonus' zoals we die in Nederland kennen. Je kunt hier beter spreken van een 'premiermalus', aangezien de laatste 4-5 verkiezingen de zittende coaltie werd afgestraft.

Het maakt namelijk niet uit wie er regeert, het is en blijft een zooitje. De kranten en opinietijdschiften lezend wordt je niet vrolijk -de vrolijkheid moet je in de natuur zoeken.
Ministers die zonder blikken of blozen handenvol belastinggeld uitgeven om kiezers te winnen, allerlei ministers die betrokken zijn bij criminele aktiviteiten, ministers met een ronduit fascistoide verleden, corruptie, schandalen, inertie, verdwenen subsidie's, enzovoort, enzovoort. Tel daarnaast nog de dagelijkse berichten over geweld met een communalistisch inslag (rellen over een moskee, een buurtruzie die met hakbijlen wordt beslecht). Je wordt er niet vrolijk van.

En de premier? Die nodigt de leiders van de RSS uit om een boek overhandigd te krijgen. Een van de 'culturele' aktiviteiten. En passant prijst hij de inzet en vaderlandsliefde (nogal logische) van de RSS en maakt een volstrekt misplaatste opmerking over de christenen in India, die alleen maar bezig zouden zijn met zieltjes winnen. De dag daarop weer demonstraties natuurlijk, gelukkig geweldloos.
Ik begin langzamerhand wel een beetje te geloven in de verhalen dat het met de gezondheid van de MP niet zo goed meer gaat.

Allemaal ellende dus? Ik weet het niet. Sinds ik wat heb gelezen over het communalisme lees ik de kranten anders, misschien ligt het daaraan.
Het seculiere karakter van India is voorlopig nog goed beschermd, en de volgende verkiezingen zullen leiden tot een andere regering.
Maar toch. De Congresspartij kan het ook niet alleen en de 'communalistische' partijen worden groter en talrijker. En het is een destructieve, negatieve en weerzinwekkende ideologie.

Ik zou wel een reden weten om in het buitenland te gaan studeren, en dat zouden niet de gereserveerde plekken voor de laagste kasten zijn.

vorige | overzicht | volgende